1/ax (115)

MSDS

و

کاربرد آن

در

صنایع

MSDS ( Material Safety Data Sheets) : يا برگههاي شناسايي ايمني مواد شيميايي، اطلاعات اساسي بهداشتي و ايمني مواد شيميايي را براي مصرف و كاربرد آنها در محيط كار توسط كارگران و كارفرمايان صنايع ، كشاورزي ، ساختمانسازي و ديگر محلهاي كاري فراهم و مشخص مينمايند .
( MSDS ) : متشكل از متنها و عبارتهاي استاندارد ميباشد كه اطلاعات بهداشتي و ايمني مواد شيميايي را به طور خلاصه بيان نموده و اين اطلاعات توسط كارشناسان مجرب سازمانهاي بينالمللي از شركتهاي سازنده و مراكز كنترل سموم مورد جمعآوري ، اصلاح و بررسي قرار گرفته است .
MSDSها یا برگههاي شناسايي ايمني مواد شيميايي ، برگههاي اطلاعات فني ميباشند كه اطلاعات مربوط به مخاطرات ويژه ، كاركردن ايمن و دستورالعملهاي اضطراري و اطلاعات اساسي بهداشتي و ايمني مواد شيميايي را براي مصرف و كاربرد آنها در محيط كار توسط كارگران و كارفرمايان صنايع ، كشاورزي ، ساختمانسازي و ديگر محلهاي كاري فراهم و مشخص مينمايند .
چون MSDS حاوي اطلاعات جزيي و تخصصي ايمني و بهداشتي ويژه هر ماده شيميايي ميباشد بايد بعنوان منبع اصلي اطلاعاتي براي برنامههاي آموزشي و مقررات كاري ايمن مورد استفاده قرار گيرد . MSDS هم چنين يك منبع مرجع با ارزش اطلاعات ايمني و بهداشتي براي كارگران ، كميتههاي ايمني و بهداشت و پرسنل اورژانس ميباشد .
مشخصات كارتهاي MSDS:
برگههاي شناسايي ايمني مواد شيميايي MSDS شامل موارد زير ميباشد :
1- عنوان يا نام ماده شيميايي
2- فرمول يا تركيب شيميايي ماده
3- شناسايي مخاطرات ماده شيميايي از نظر حريق و انفجار، تماس از طريق تنفس ، پوست ، چشم و خوردهشدن آشاميدن و مقررات پيشگيري ( همراه با وسايل حفاظت فردي )، كمكهاي اوليه ، روشهاي اطفاء حريق و …
4- اقدامات لازم در مورد نشتي و دفع ماده شيميايي
5- انبارداري و نگهداري ماده شيميايي
6- بستهبندي ، برچسبگذاري و حمل و نقل ماده شيميايي
7- اطلاعات مهم ، درباره ماده شيميايي شامل حدود تماس شغلي ، مخاطرات فيزيكي و شيميايي ، راههاي تماس ، اثرات تماس كوتاه يا طولاني مدت با ماده شيميايي
8- خواص فيزيكي ماده شيميايي
9- اطلاعات زيست محيطي
10- ملاحظات
كارت MSDS و اطلاعات موجود در آن به همان ماده شيميايي مربوط ميشود و اصولاً با مخاطرات ناشي از آن ماده ارتباط دارد مخاطرات ناشي از مواد شيميايي بسته به چگونگي استفاده از آنها متفاوت ميباشد و بايد در نظر داشت كه كارت يا برگه MSDS عملاً نميتواند تمام مشكلات ناشي از كار با ماده را مشخص نمايد و نميتواند تمام جزئيات مربوط به استفاده از يك ماده ويژه را ارائه نمايد اما كارتها يا برگههاي MSDS ابزار اصلي كسب اطلاعات مربوط به خواص مواد شيميايي محسوب ميشود . اين كارتها همچنين در آموزش كارگران ( كه از وظايف كارفرماست) بسيار مفيد است . كارتهاي MSDS منبع اطلاعات اصلي و مهمي حتي در مناطق توسعهيافته از نظر مديريتي و كارگري ميباشد و سازندگان و واردكنندگان مواد شيميايي موظفند برگههاي شناسايي ايمني مواد شيميايي يا MSDS را براي هر يك از مواد خطرناكي كه توليد يا وارد ميكنند تهيه نمايند . توزيعكنندگان مواد ، مسئول ارائه كپي اين MSDS به مشتريان خود ميباشند ، اما معمولاً اين وظايف بخوبي انجام نميشود . نقش MSDS درفراهم نمودن اطلاعات در مورد هر ماده شيميايي خطرناك در حقيقت پرنمودن خلاء مذكور است كه شامل عوارض خطرناك ماده ، خصوصيات و ويژگيهاي فيزيكي و شيميايي آن و توصيههاي لازم به منظور رعايت مقررات حفاظتي مربوطه ميباشد . اين اطلاعات براي كارفرما كه مسئول طرح و اجراي برنامههاي حفاظتي بوده به عنوان اتمام حجتي براي كارگران و دستاندركاران تماس با مواد مذكور است .
MSDSبايد به راحتي قابل دسترس براي كارگران در محيط كار و در طول شيفت كاري آنها باشد . اين مسئله به روشهاي مختلفي قابل انجام است و هر مديريتي بايد تصميم بگيرد كه چه روشي براي محيط كار خود مناسب است. بعضي از كارفرمايان MSDS را در يك زونكن يا فايل در دفتر مركزي خود قرار ميدهند . برخي از كارفرمايان خصوصاً در محلهاي كاري با تعداد زيادي مواد شيميايي ، اطلاعات MSDS را كامپيوتري نموده و دسترسي به آنها را از طريق شبكه فراهم مينمايند .
كارگران بايد اطلاعاتي را كه براحتي از طريق كارتهاي MSDS بدست آوردهاند بكار گيرند و لذا كارگران بايد از طريق سيستمي كه اطلاعات را بتواند به آنها ارائه نمايد به سهولت به MSDS دسترسي پيدا كنند . به منظور اطمينان از اينكه هر ماده شيميايي موجود MSDS لازم را داشته و كارگران براحتي به آنها دسترسي دارند موارد زير بايد در برنامه اجرايي گنجانده شود :
1- در نظر گرفتن افراد مسئولي جهت تهيه و حفظ MSDS.
2- چگونگي حفظ و نگهداري MSDS در محل كار ( بطور مثال در كتابچه ، يا كامپيوتر) و چگونگي دسترسي كارگران به آنها هنگام كار در محل كارشان و درطول شيفت كاري.
3- روشهايي جهت تهيه MSDS كه در زمان تحويل ماده دريافت نميگردند.
4- براي توليدكنندگان و تهيهكنندگان مواد شيميايي ، روشهايي جهت به روز نمودن MSDS هنگام كشف اطلاعات جديد در مورد عوارض بهداشتي مواد شيميايي .
MSDS ها پيچيده و فني میباشند . اكثر كارگران بعضي از اطلاعات موجود در MSDSرا به سختي درك كرده و متوجه ميشوند .
كارفرما بايد قادر به توضيح متن MSDS به كارگران به منظور كار كردن ايمن با مواد شيميايي باشد . در شرايط معيني كارفرما ممكن است MSDS را از منبع ديگري غير از شركت سازنده يا توزيعكننده ماده شيميايي بدست آورد ؛ از جمله منابع ذيل:
1- بانكهاي اطلاعاتي MSDS
كارفرما ميتواند MSDS را از طريق بانكهاي اطلاعاتي و به روز بدست آورند . اگر كارفرما MSDS را از طريق ديگري غير از شركت توزيعكننده يا سازنده ماده تهيه كند ، كارفرما مسئول تمام اطلاعات آن MSDS خواهد بود از جمله اينكه اطلاعات بايد كاملا دقيق ، كامل و به روز باشد و حداقل هر 3 سال بازنگري شود .
2- MSDS ژنريك ( مشابه و مشترك )
يك MSDS ژنريك (مشترك ) ميتواند براي گروهي از مواد شيميايي كه داراي تركيب شيميايي يكساني هستند بكار رود براي مثال رنگهاي مختلف توليد شده از يك خط توليد .
3- MSDS نمونه :
در صورتي كه كارفرماياني درصدد ايجاد MSDS يا بازنگري MSDS موجود باشند ميتوانند از هر فرمتي استفاده كنند . هيچ فرمت استانداردي براي MSDSوجود ندارد . عليهذا فرمهاي MSDS نمونه در اينترنت وجود دارند .
توجه نمائيدكه اين فرمها فضاي كافي براي بعضي از آيتمهاي اطلاعاتي را ندارند . براي مثال عوارض ناشي از تماس حاد با ماده ، عوارض ناشي از تماس مزمن با ماده و مقررات نشتي و ريزش كه اغلب به چند خط اطلاعات نياز دارند.
آگاه باشيد كه اگر كارفرما اطلاعات MSDS تهيه شده توسط توزيعكننده يك ماده را تغيير داده يا اضافه كند ، كارفرما از نظر قانوني مسئول تمام اطلاعات MSDS بازبيني شده ميباشد .
مسئوليتهاي توزيعكننده يا تحويلدهنده ماده شيميايى :
توزيعكنندگان مواد شيميايي بايد موارد ذيل را رعايت نمايند :
1- MSDS دقيق و كاملي براي كليه مواد شيميايي كه وارد كرده يا به فروش ميرسانند تهيه كنند .
2- MSDS برحسب درخواست خريدار بايد به زبانهاي رسمي (انگليسي يا فرانسوي ) باشد .
3- MSDS بايد براي خريداران به روز و جاري بوده و بيش از سه سال از تهيه آن نگذشته باشد .
4- از زبان و لغات آسان براي خواندن و درك كارگران بايد استفاده شود .
5- بايد مطمئن شد كه اطلاعات مغايرتي با اطلاعات موجود روي بر چسب تحويلدهنده يا بخشهاي ديگر MSDS نداشته باشد . اگر اختصارات و عبارات اختصاري و مخفف بكار ميرود بايد در متن توضيح داده شود .
6- به محض اينكه اطلاعات جديدي در دسترس قرار ميگيرد يا هر سه سال يكبار MSDS بايد به روز شود .

مسئوليتهاي كارفرمايان :
كارفرماياني كه از مواد شيميايي استفاده مي كنند مسئول انجام موارد ذيل ميباشند :
1- مطمئن شوند كه MSDS جاري براي تمام مواد شيميايي در محل كار قبل از شروع كار كارگران با اين مواد دريافت و حفظ ميشوند .
اگر MSDS جاري در دسترس نباشد ، كارفرما بايد به طور موقت آن محصول را انبار نمايد تا MSDS آن ماده را از تحويل دهنده يا سازنده ماده دريافت نمايد .
2- به كارگران آموزش دهد تا اطلاعات مربوط به MSDS را درك كرده و قادر به استفاده از اطلاعات آن جهت كار كردن ايمن با مواد شيميايي باشند .
3- MSDSدر محل كار در فايل ، زونكن يا بانك اطلاعاتي كامپيوتري به سهولت در دسترس بوده و در تمام اوقات براي تمام كارگران قابل دسترس باشد .
4- بايد مطمئن شوند كه MSDS بيش از سه سال از تهيه آن نگذشته باشد . مواد شيميايي به طور مداوم بررسي شده و اطلاعات جديد ميتواند روي اطلاعات ايمني و بهداشتي MSDS تاثير گذارد .
5- MSDS دقيق و كامل براي تمام مواد شيميايي وارداتي مورد مصرف در محل كار را بدست آورده و تهيه كنند .
6- MSDS تمام مواد شيميايي تركيبي يا ساختهشده براي استفاده در محل كار را تهيه نمايند .
براي كارفرماياني كه از مواد شيميايي خطرناك استفاده مينمايند ، مهمترين جنبه برنامه شناسايي مخاطرات مواد شيميايي از نظر MSDS اطمينان از اين است كه هر فردي مسئول بدست آوردن و حفظMSDS براي هر ماده شيميايي در محل كار ميباشد تهيه ليست مواد شيميايي خطرناك و نگهداري آن بعنوان بخشي از برنامه شناسايي مخاطرات مواد شيميايي ضروري است .
زماني كه مواد شيميايي جديدي خريداري ميگردند اين ليست بايد تجديد گردد . اكثر شركتها در درخواست خريد مواد شيميايي خود ، نام و آدرس افراد و قسمتهايي را كه در شركت MSDS را بايد دريافت كنند ثبت مينمايند. در شركتها بعضي از ادارات و واحدها بايد داراي منابع MSDS كامل مواد شيميايي مورد مصرف در شركت باشند از جمله اداره ايمني و بهداشت و طب كار – انبارها – آزمايشگاه كنترل كيفيت – آتشنشاني و مديريت توليد شركت و مهندسي توليد و محصول و …